Przemysław Jakub Hinc

Prawa Człowieka są podstawą wszelkich innych praw, które muszą być z tych Praw podstawowych wywodzone, z nich czerpać i do nich prowadzić.

1. Wszyscy ludzie są równi.
2. Każdy człowiek ma prawo do szczęścia.
3. Człowiek ma prawo do godności, szacunku i tożsamości.
4. Przedsiębiorczość jest dobra.
5. Podatki muszą być dla ludzi.
6. Silna gospodarka jest podstawą demokracji.
7. Zwierzęta też mają prawa.
8. Kultura jest nośnikiem idei i wartości.
9. Społeczeństwo bez wartości opartych na Prawach Człowieka jest puste.
10. Tam gdzie światopogląd zastępuje Prawa Człowieka, tam nie ma demokracji lecz plenią się fobie.

RSS
Blog > Komentarze do wpisu
Czy urzędnik służby cywilnej może należeć do partii politycznej?

Urzędnicy administracji publicznej zatrudnieni w urzędach państwowych lub osoby, które wykonują zadania zlecone administracji publicznej na podstawie odpowiednich przepisów mają szereg uprawnień i przywilejów zarezerwowanych tylko dla tej grupy osób. Przywileje polegają na przykład na stabilności stosunku zatrudnienia i wynagrodzenia (czas pracy, wysokość pensji, urlopy), który nie musi polegać na podstawach zawartych w Kodeksie Pracy. Praca na tych stanowiskach i w tych organach administracji publicznej wiąże się, a przynajmniej zgodnie z przepisami powinna się też wiązać z zachowaniem i wypełnianiem szczególnie wysokich standardów w pracy i życiu osobistym. Urzędnik nie jest wyłącznie pracownikiem, ale jako przedstawiciel władzy państwowej ma swoja postawą, zachowaniem i pracą wypełniać normy i gwarantować stosowanie zasad państwa demokratycznego państwa prawnego. Zasadami, którymi powinni się kierować urzędnicy są: m.in. zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasada niedyskryminacji, bezstronności, szybkości postępowania, działania na podstawie i w granicach prawa. Zasady te zobowiązują urzędników do odpowiednich zachowań i sposobu postępowania, oraz kierowania się również w swoim życiu osobistym tymi normami.

Obowiązek przestrzegania tych zasad przez urzędników ma swoje głębokie uzasadnienie. Petent – obywatel, oczekuje, że urzędnik zajmie się jego sprawą bezstronnie, czyli nie kierując się własnymi preferencjami, sympatiami politycznym, uprzedzeniami lub fobiami. Każdy ma prawo oczekiwać, że jego sprawa będzie załatwiona na podstawie przepisów prawa, a jej wynik nie będzie zależał od zaangażowania politycznego urzędnika, jego światopoglądu (w tym religijnego), przekonania o słusznych lub niesłusznych wartościach. Obywatel ma prawo oczekiwać więc, że bez względu na to, czy jest młody lub stary, mężczyzną czy kobietą, osobą niepełnosprawną, lub z jakimkolwiek innej przyczyny nie będzie szykanowany lub dyskryminowany przez załatwiającego jego sprawę urzędnika. Z innej strony przedstawiając ten to zagadnienie można by powiedzieć, że bez względu na to kim jest petent, urzędnik nie będzie mógł odmówić załatwienia jego sprawy i załatwi ją tak samo jak każdą inną sprawę, nie będzie stosował szykan i represji wynikających z jego sympatii lub przekonań, ani tym bardziej z przynależności politycznej do organizacji społeczno-politycznej lub partii politycznej.

Oczywiście żaden z przepisów nie zabrania urzędnikowi udziału w życiu społecznym lub politycznym kraju, w tym czynnego i biernego prawa wyborczego, poza przypadkami wskazanymi w konstytucji lub ustawach, ale w granicach wyraźnie wyznaczonych przez ustawę zasadniczą.

Należy zauważyć, że przynależność do służy cywilnej jest dobrowolna i wynika z woli i chęci zatrudnienia się osoby w organach administracji publicznej. Nie można nikogo przymuszać do pracy w organach administracji publicznej, ale w przypadku zatrudnienia można wymagać odpowiedniego zachowania. Ograniczenia w manifestowaniu własnych poglądów, w zachowaniach i wykonywaniu powierzonych zadań wynikają z zasad wytyczonych w konstytucji właśnie w tym celu, aby państwo poprzez osoby je reprezentujące na wszystkich szczeblach administracji mogło zagwarantować swoim wszystkim obywatelom realizację ich praw. Już na marginesie tej sprawy można tylko wspomnieć, że ograniczenie takie jak w przypadku urzędników, jest również podobnie realizowane na gruncie stosunku pracy, na przykład wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z zawodami zaufania publicznego. Istnieje jednak pewne istotne rozróżnienie i warto na nie tu wskazać, otóż możemy sobie wybrać lekarza, ale nie możemy wybrać urzędu skarbowego, w jakim mamy do załatwienia określoną sprawę. Dlatego standardy bezstronności i neutralności winny być tam szczególnie wysoko stawiane, a ma to przełożenie na osoby w nich zatrudnione.

Poniżej wyciąg z przepisów konstytucji i ustaw szczególnych, które mogą pomóc we właściwym zrozumieniu powyższej analizy i pomóc w znalezieniu punktu odniesienia do przedstawionego zagadnienia.

 

 

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Dz.U.1997.78.483 [wyciąg]

Art. 2. Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Art. 7. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Art. 8. 1. Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.

Art. 11. 1. Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania partii politycznych. Partie polityczne zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości obywateli polskich w celu wpływania metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa.

Art. 32. 1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. 2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Art. 33. 1. Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym. 2. Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń.

Art. 57. Każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Ograniczenie tej wolności może określać ustawa. [poniżej kilka przykładów, gdy wprost z Konstytucji lub ustawy wynikają ograniczenia w pełnieniu funkcji publicznych]

Art. 58. 1. Każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się. 2. Zakazane są zrzeszenia, których cel lub działalność są sprzeczne z Konstytucją lub ustawą. O odmowie rejestracji lub zakazie działania takiego zrzeszenia orzeka sąd. 3. Ustawa określa rodzaje zrzeszeń podlegających sądowej rejestracji, tryb tej rejestracji oraz formy nadzoru nad tymi zrzeszeniami.

Art. 59. 1. Zapewnia się wolność zrzeszania się w związkach zawodowych, organizacjach społeczno-zawodowych rolników oraz w organizacjach pracodawców. 2. Związki zawodowe oraz pracodawcy i ich organizacje mają prawo do rokowań, w szczególności w celu rozwiązywania sporów zbiorowych, oraz do zawierania układów zbiorowych pracy i innych porozumień. 3. Związkom zawodowym przysługuje prawo do organizowania strajków pracowniczych i innych form protestu w granicach określonych w ustawie. Ze względu na dobro publiczne ustawa może ograniczyć prowadzenie strajku lub zakazać go w odniesieniu do określonych kategorii pracowników lub w określonych dziedzinach. 4. Zakres wolności zrzeszania się w związkach zawodowych i organizacjach pracodawców oraz innych wolności związkowych może podlegać tylko takim ograniczeniom ustawowym, jakie są dopuszczalne przez wiążące Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowe.

Art. 153. 1. W celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa, w urzędach administracji rządowej działa korpus służby cywilnej. 2. Prezes Rady Ministrów jest zwierzchnikiem korpusu służby cywilnej.

 

Ograniczenia w działalności politycznej zawarte wprost w konstytucji:

Art. 103. 1. Mandatu posła nie można łączyć z funkcją Prezesa Narodowego Banku Polskiego, Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka i ich zastępców, członka Rady Polityki Pieniężnej, członka Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, ambasadora oraz z zatrudnieniem w Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej lub z zatrudnieniem w administracji rządowej. Zakaz ten nie dotyczy członków Rady Ministrów i sekretarzy stanu w administracji rządowej. 2. Sędzia, prokurator, urzędnik służby cywilnej, żołnierz pozostający w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariusz policji oraz funkcjonariusz służb ochrony państwa nie mogą sprawować mandatu poselskiego. 3. Inne przypadki zakazu łączenia mandatu poselskiego z funkcjami publicznymi oraz zakazu jego sprawowania może określić ustawa.

Art. 178. 3. Sędzia nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

Art. 195. 3. Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego w okresie zajmowania stanowiska nie mogą należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

Art. 205. 3. Prezes Najwyższej Izby Kontroli nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z godnością jego urzędu.

Art. 209. 3. Rzecznik Praw Obywatelskich nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z godnością jego urzędu.

Art. 214. 2. Członek Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z godnością pełnionej funkcji.

Art. 227. 4. Prezes Narodowego Banku Polskiego nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z godnością jego urzędu.

 

Przykłady ograniczenia w działalności politycznej wynikające z innych ustaw:

USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim

Art. 14. 1. W okresie kadencji członek Rady nie może zajmować żadnych innych stanowisk i podejmować działalności zarobkowej lub publicznej poza pracą naukową, dydaktyczną lub twórczością autorską, a za zgodą Rady wyrażoną w drodze uchwały (bez udziału zainteresowanego) - dopuszczalna jest działalność w organizacjach międzynarodowych. 2. Członek Rady będący członkiem partii politycznej lub związku zawodowego obowiązany jest na okres kadencji w Radzie zawiesić działalność w tej partii lub w tym związku, pod rygorem odwołania z Rady.

 

USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej

Art. 1. W celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa ustanawia się służbę cywilną oraz określa zasady dostępu do tej służby, zasady jej organizacji, funkcjonowania i rozwoju.

Art. 2. 1. Korpus służby cywilnej tworzą pracownicy zatrudnieni na stanowiskach urzędniczych w:

  1)   Kancelarii Prezesa Rady Ministrów,

  2)   urzędach ministrów i przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów oraz urzędach centralnych organów administracji rządowej,

  3)   urzędach wojewódzkich oraz innych urzędach stanowiących aparat pomocniczy terenowych organów administracji rządowej podległych ministrom lub centralnym organom administracji rządowej,

  4)   komendach, inspektoratach i innych jednostkach organizacyjnych stanowiących aparat pomocniczy kierowników zespolonych służb, inspekcji i straży wojewódzkich oraz kierowników powiatowych służb, inspekcji i straży, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej,

  5)   (uchylony),

  6)   Biurze Nasiennictwa Leśnego,

  7)   jednostkach budżetowych obsługujących państwowe fundusze celowe, których dysponentami są organy administracji rządowej

- zwanych dalej "urzędami".

2. Korpus służby cywilnej tworzą także powiatowi i graniczni lekarze weterynarii oraz ich zastępcy.

3. Stanowiska urzędnicze w urzędach mogą zajmować także osoby oddelegowane na podstawie odrębnych przepisów do wykonywania zadań poza jednostką organizacyjną, w której są zatrudnione.

4. Prawa i obowiązki członków korpusu służby zagranicznej oraz zasady organizacji i funkcjonowania tej służby określają przepisy o służbie zagranicznej.

Art. 3. W rozumieniu ustawy:

  1)   pracownik służby cywilnej oznacza osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę zgodnie z zasadami określonymi w ustawie;

  2)   urzędnik służby cywilnej oznacza osobę zatrudnioną na podstawie mianowania zgodnie z zasadami określonymi w ustawie;

  3)   członek korpusu służby cywilnej oznacza osobę, o której mowa w pkt 1 i 2.

 

Art. 78. 1. Członek korpusu służby cywilnej przy wykonywaniu obowiązków służbowych nie może kierować się interesem jednostkowym lub grupowym.

2. Członkowi korpusu służby cywilnej nie wolno publicznie manifestować poglądów politycznych.

3. Członkowi korpusu służby cywilnej nie wolno uczestniczyć w strajku lub akcji protestacyjnej zakłócającej normalne funkcjonowanie urzędu.

4. Członek korpusu służby cywilnej nie może łączyć zatrudnienia w służbie cywilnej z mandatem radnego.

5. Urzędnik służby cywilnej nie ma prawa tworzenia partii politycznych ani uczestniczenia w nich.

6. Członek korpusu służby cywilnej zajmujący wyższe stanowisko w służbie cywilnej nie może pełnić funkcji w związkach zawodowych.

7. Przepis ust. 5 ma zastosowanie do pracownika służby cywilnej zajmującego wyższe stanowisko w służbie cywilnej.

środa, 23 listopada 2011, przemyslaw.jakub.hinc

Komentarze
2013/02/12 15:42:45
Wydaje mi się iż powinno być to zakazane. Ktoś albo jest urzędnikiem albo politykiem i chyba wszyscy się ze mną zgodzą. Wytłumaczcie mi lepiej dlaczego formularze pitowe sa tak trudne w wypełnieniu. Aż musiałem skorzystać z program pity który zrobił to za mnie i o dziwo bez większych problemów.